Dagen i dag har vore ein uhyre interessant og lærerik dag som eg skal bera med meg i minnet til eg går i gravi, ja eg trur faktisk eg har sett lyset.
Det er kanskje høveleg å gje ei god forklaring: hin dagen var eg og Wilhelm innom ein kaffi-butikk på veg heim frå instituttet. Eg hadde vore innom der før og kjøpt kaffi, noko eg trur eg har skrive om i bloggen (eg er for lat til å sjekka opp i dette), og det synte seg at kaffien var av ekstremt høg kvalitet. Det seier litt, med tanke på kva land eg befinn meg i, men det var ikkje noko skitbutikk, det må seiast. Butikken er utelukkande dedikert til kaffi og sel utanom det konfekt ein kan dopa seg på saman med kaffien ein drikk. Då me var innom tidligare i veka og kjøpte nye forsyningar med kaffi, fekk me beskjed av den snakkesalige mannen bak disken at om me hadde hug til det, kunne me gjerne stikka innom når dei opna og sjå når dei brann kaffi.
Me kom innom to dagar etterpå kl. 8, men dei måtte berre beklaga så mykje og fortelja oss at dei ikkje skulle brenna kaffi denna dagen, men laurdag morgon var det berre å koma attende.
I dag var det laurdag morgon, for den som ikkje har sjekka primstaven, og me var utanfor butikken kvart på 8. Då var sjølvsagt skoddane nede, så me kjøpte cappuccino og ein kakebete på stamkaféen over gata. Då klokka var 8 var butikkfolka der, men dei skulle ikkje byrje med brenninga umiddelbart, dei måtte førebu arbeidet fyrst - ein halvtime tok det. I mellomtida gjekk me på ein liten marknad rett i nærleiken, der eg kjøpte ein halv kilo (!) nord-italiensk kyremjølk-ost som var litt salt men fordømt god. Når det gjeld ost har eg så eg klarar meg til langt over helgi, men drit i det. Halv ni var me attende, og då skulle me få sjå på kaffibrenning!
Fyren bak disken som hadde invitert oss ynskte oss velkommen, og geleida oss inn på den delen av butikken som ein kanskje kan kalla bakrom, sjølv om det berre er ein del av lokalet avskild med ein glasvegg. Det skadar vel ikkje ryktet å syna kundane at her brenn ein varene sjølv, det gjeld kaffi såvel som heimebrent. Uansett, me fekk ei innføring av sjefen sjølv, som fortalde korleis kaffibønene vart kasta rundt inni ein slags trommel som vart varma opp med gass. Temperaturen skulle opp i 150 grader celsius før det vart tømd direkte ned i ein slags behaldar og avkjøld med kaldluft. Ein kunne sjå gjennom ei lita glugge korleis bønene vart gradvis mørkare. Desse får dei importert i enorme sekker frå ymse land, Brasil sjølvsagt, men òg India og Colombia. Dei kjem med skall, men desse vert fjerna ved å utsetja dei for varmt vatn eller damp, eg fekk det ikkje heilt med meg, slik at skalet flassar av. Han synte oss sågar ein neve skall. Bønene var lysegrå, nesten grøne, før brenning. Når sjefen hadde funne ut at bønene var klare, noko han såg på augemål med å ta ut ei lita skuffe med nokre bøner i og inspisera dei, tømde han heile driten ned i behaldaren, der nokre skuffer roterte bønene og kjølte dei ned. Det lukta sterkt og ikkje ubehageleg, men kafflukt var det faktisk ikkje. Når bønene var tilstrekkjeleg nedkjølde, tømde han alt ihop ned i ein sekk. Sekkene med kaffibøner vert ståande på lagring i minst tre dagar: på denne tida trekkjer feittet ut av sjølve bønene slik at dei vert feittete og glinsande og luktar skapeleg. Møysommeleg altså. Så fort han hadde tappa bønene i sekken, slengde han nye bøner på brenning via ei trakt han på førehand hadde fylt opp over brennekammeret. Høgst interessant.
Wilhelm har diverre berre minimumskunnskapar i italiensk, tilstrekkjeleg for å kjøpa kaffi og grønsaker, men ikkje nok til å få innsikt i all kunnskapen sjefen for kaffibrenninga lira av seg. Det fekk derimot eg med meg. Han fortalde kvifor denne kaffien er så mykje betre enn butikk-kaffi, og det har rett og slett med å gjera at dei brukar automatiske maskiner for å brenna kaffien, og då havnar det ein heil del kaffibønner i miksen som burde vore plukka ut, altså bøner som er for mykje og for lite brente. Desse gjev ikkje særleg god smak. Dessuten vert kaffibønene tilsett vaselin (eller noko anna feitt, eg hugsar ikkje heilt) for at dei skal bli feittete og få glans, medan hjå dei brukte dei ikkje sånt og let heller feittet trekkja ut av bønene gjennom lagringa. Eg fann òg ut korleis ein lagar koffeinfri kaffi: ein let bønene trekkja i vatn før brenning, slik at vatnet trekkjer koffeinen ut av dei. Dette er ikkje noko dei gjer på butikken, dei får levert dei koffeinfrie bønene allereie behandla. Eg fekk mykje anna informasjon og, men det er for seint på kveld til at eg hugsar alt dette. Eg hugsar berre at han klaga si nød over at alle slike små butikkar, slik som kaffibutikken, bakeri, slakteri, ostebutikkar og slike kolonialar som spesialiserar seg på ei type vare generelt stadig gjekk dårlegare tider i møte. Eg kunne understreka elendet med å fortelja at i Noreg handla ein så å seie alt på supermarknader, og at om ein skulle koma over ein butikk som berre selde ein type vare, slik som dei gjer i Italia, kunne ein rekne med at det kosta det kvite ut or auget. Pinadø ikkje greitt!
Medan me stod og venta på at kaffien skulle verta tilstrekkjeleg brend, spurde han bak disken oss om kvar me var frå. Tyskland? Nederland?
- Noreg, svara eg.
- Åååååå jaha! Noreg, ja!, svara han, og stakk hovudet inn på bakrommet for å fortelja sjefen at me var frå Noreg.
- Aaaaaaa, sì sì sì! Norvegia!, svarde sjefen. Dei har med andre ord gått i undring om kvar me kom frå, og Noreg hadde dei høyrd om. Dei lurde på om me var frå Oslo, og det stemde for Wilhelm sin del. Eg budde til vanleg i Bergen, sa eg.
- Aaaa, sì! Bergen-e!
Han bak disken fortalde at han bakaren som jobba i nabobutikken hadde vore i Bergen og jobba på fisketorget der. Eit par minutt gjekk, og så kom denne bakaren, ein diger brande, inn og helste på. Han likte Bergen og Noreg veldig godt, og han hadde reist med hurtigruta og sett mykje fint. Men nord-Noreg var ikkje heilt det store, det var litt surt og vêret hadde vore ugreitt. Nordlys hadde han diverre ikkje fått sjå, men midnattsol hadde han vore ute for. Det var forvirrande greier, og eg sa meg einig. Sjefen i kaffibutikken var ikkje klar over fenomenet med midnattsol og mørketid i nord-Noreg, og då bakaren forklarte han dette, hadde han augnebryna oppi hårfestet. Ellers kunne bakaren konstatera at brød kosta frykteleg mykje hjå oss, og eg fortalde at eit brød kan kosta over € 3 (eg sikta då til speltbrødet som kostar omlag 30 kroner), noko fyren bak disken tok med vantru. Eg kan opplysa om at eit heilt brød her nede kostar omlag € 1, men det er turrare og seigare enn det heime.
Etter ein halvtime måtte me koma oss avgarde, då hadde me vel sett det meste av kaffibrenninga. Me kjøpte med oss eit hekto kaffi, det skulle berre mangla. Før eg reiser skal eg kjøpa med meg ein kilo kaffi. Faktisk kan dei vakuum-pakka varene om det er naudsynt, og det er det jo når ein ser korleis kofferten min vart handsama på veg ned.
Bilete:
Den usedvanleg blide mannen bak disken som fyrst inviterte ossEin kaffityst kar med segen ryggsekk som studerar brennerietMaskina som brenn kaffiUbrende kaffibøner, 32 kilo inkludert plastbøttene, som skal verta herleg drikkeUte i butikken har dei meir enn nok bøner å ta avSjefen sjekkar brenningsgraden, dette ser lovande utBønene vert tømde over i nedkjølingsdelenFerdig brende bøner til avkjøling, finst det herlegare syn?I sekken med dei, og der skal dei få vera i nokre dagar. Då vert det bra.Det er vel kanskje på sin plass å leggja til at det er Wilhelm som har teke alle desse bileta, ikkje eg. Det tyder vel at han har opphavsrett og alt, så tenk litt på det før de printar bileta i A3-format og tapetserar stova med dei!